Πρόταση Θεσμικής Ομάδας
ΣΤΟΧΟΣ:
Αποτύπωση του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου δράσης δημόσιας διοίκησης και προτάσεις αναγκαίων προσαρμογών που συμβάλλουν:
- Στην ενεργότερη συμμετοχή του πολίτη
- Στη διάχυση της δημόσιας πληροφορίας
- Στην προώθηση της διαφάνειας
- Στην άμβλυνση του δημοκρατικού ελλείμματος
Η δράση της δημόσιας διοίκησης εκδηλώνεται με υλικές ενέργειες και νομικές πράξεις και ειδικότερα διοικητικές πράξεις οι οποίες ενδεικτικά περιλαμβάνουν :
- Αποφάσεις πρωθυπουργού & πράξεις υπουργικού συμβουλίου
- Υπουργικές αποφάσεις
- Κανονιστικές πράξεις διοίκησης (απρόσωποι κανόνες)
- Ατομικές πράξεις διοίκησης (ατομικοί κανόνες)
Τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν το βαθμό διαφάνειας της διοικητικής πράξης (απόφασης) και κατ’ επέκταση της δημόσιας διοίκησης είναι:
- Διαβούλευση με τον πολίτη.
- Αιτιολογία της απόφασης.
- Δημοσίευση της απόφασης.
- Πρόσβαση του πολίτη στην απόφαση & περαιτέρω χρήση των δημόσιων δεδομένων.
ΤΙ ΙΣΧΥΕΙ ΣΗΜΕΡΑ;
1. ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ
Οι διοικητικές πράξεις ορίζονται ως αυτεπάγγελτη ενέργεια της διοίκησης, χωρίς συμμετοχή του διοικούμενου, ο οποίος περιορίζεται:
- στην υποβολή αίτησης
- στη προηγούμενη ακρόαση
- στην υποβολή παρατηρήσεων
- μόνο σε ορισμένες καθορισμένες περιπτώσεις
2. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ
Οι ατομικές διοικητικές πράξεις πρέπει να έχουν αιτιολογία.
Οι κανονιστικές δεν έχουν ανάγκη αιτιολογίας, εκτός αν αυτό προκύπτει ρητά από το νόμο ή προκύπτει σαφώς.
3. ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ
Οι κανονιστικές διοικητικές πράξεις δημοσιεύονται στην οριστική τους και πλήρη μορφή στην ΕτΚ. Εξαιρούνται όσες αφορούν την άμυνα της Χώρας.
Οι ατομικές διοικητικές πράξεις δημοσιεύονται μόνο όταν είναι γενικού περιεχομένου ή επιβάλλεται από ειδικές διατάξεις.
4. ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΧΡΗΣΗ
Κάθε ενδιαφερόμενος έχει το δικαίωμα ύστερα από γραπτή αίτησή του να λαμβάνει γνώση των διοικητικών εγγράφων (αρ. 5 ΚΔΔ)
ΤΙ ΘΕΛΟΥΜΕ ΝΑ ΠΕΤΥΧΟΥΜΕ ;
- Συμμετοχή του πολίτη με εισαγωγή μιας θεσμικά κατοχυρωμένης διαδικασίας διαβούλευσης
- Πλήρη δημοσιοποίηση των διοικητικών εγγράφων ώστε να είναι εύχρηστα και επαναχρησιμοποιήσιμα
- Ελεύθερη διάθεση της δημόσιας πληροφορίας
ΤΙ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ :
Σε κάθε φορέα του δημόσιου τομέα ανασχεδιάζεται η Ιστοσελίδα του, ώστε να χρησιμοποιείται για τη δημόσια διαβούλευση και δημοσίευση των αποφάσεων της διοίκησης. Στην ιστοσελίδα αποθηκεύονται και αρχειοθετούνται χρονολογικά, θεματικά και χωρικά τα σχέδια εγγράφων και τα οριστικά έγγραφα των φορέων, ώστε να είναι δυνατή η απλή και σύνθετη αναζήτησή τους κατά τα αντίστοιχα πεδία και με λέξεις κλειδιά.
Επιπλέον σε κάθε φορέα του δημόσιου τομέα συγκροτείται Μονάδα Διαφάνειας με αντικείμενο την οργάνωση και διαχείριση της ιστοσελίδας και των θεμάτων που αφορούν τη δημόσια διαβούλευση και δημοσίευση των αποφάσεων της διοίκησης.
Η Διεύθυνση Διαφάνειας συντάσσει μηνιαία έκθεση αυτοαξιολόγησης του έργου της και αξιολογείται εξωτερικά από :
- τους χρήστες της υπηρεσίας με ερωτηματολόγιο και
- τη ΓΓ της Κυβέρνησης
Ειδικότερα και προκειμένου να επιτευχθεί η ενεργότερη συμμετοχή του πολίτη στη διαμόρφωση των πολιτικών, η πρόσβασή του στα δημόσια δεδομένα και η περαιτέρω χρήση τους, προτείνουμε:
ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ με τον πολίτη και οποιονδήποτε φορέα, που εκδηλώνει ενδιαφέρον πριν την έκδοση της διοικητικής πράξης (απόφασης). Η διαδικασία διαβούλευσης υλοποιείται ηλεκτρονικά και μέσω ΚΕΠ, ώστε να επιτυγχάνεται η απρόσκοπτη συμμετοχή του πολίτη.
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ της απόφασης με σαφή αναφορά στο πρόβλημα – θέμα που επιλύει και στο τυχόν κόστος που συνεπάγεται.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ εκτός του συμβατικού τρόπου και στην ιστοσελίδα του φορέα, όπου αναρτάται και αποθηκεύεται για μελλοντική χρήση.
ΠΡΟΣΒΑΣΗ & ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΧΡΗΣΗ με ηλεκτρονική αρχειοθέτηση και αναζήτηση κανονιστικών και ατομικών πράξεων με θεματικές χρονολογικές και χωρικές παραμέτρους. Για τις ατομικές με επιπλέον ονομαστικές παραμέτρους.
Ελεύθερη, χωρίς χρέωση διάθεση διοικητικών εγγράφων σε μορφή, που καθιστά δυνατή τη περαιτέρω χρήση τους.
Η σημαντικότερη εγγύηση για την τήρηση της νομιμότητας και της διαφάνειας στη δράση των οργάνων του κράτους, είναι μέχρι σήμερα -σύμφωνα και με το Σύνταγμα- η δημοσίευση των πράξεων στο φύλλο της Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (το γνωστό ΦΕΚ), που εκδίδεται από το Εθνικό Τυπογραφείο. Το κράτος μας διαθέτει όχι μόνο το αναγκαίο θεσμικό πλαίσιο (Σύνταγμα, Ν. 3448, Ν.3469 κ.ά) αλλά προπαντός τις αναγκαίες οργανωτικές δομές (Εθνικό Τυπογραφείο) και τα μέσα (ΦΕΚ σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή), ώστε να εξυπηρετείται το δημόσιο αγαθό της πληροφόρησης και του ελέγχου της δράσης των κρατικών οργάνων, αλλά και των διοικητικών αρχών, ως προς την τήρηση της νομιμότητας, που είναι κι ο κανόνας που πρέπει να εφαρμόζεται κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους. Δεν χρειάζεται επομένως, κατά τη γνώμη μου, να ανακαλυφθεί εκ νέου η… πυρίτιδα(!) στον τομέα αυτό. Αξιολόγηση, βελτίωση κι αξιοποίηση των υποδομών, των διαδικασιών και των γνώσεων που υπάρχουν χρειάζεται, ώστε μέσω της αναπροσαρμογής προς την κατεύθυνση της μεγιστοποίησης της αποτελεσματικότητας, να διασφαλιστεί με αξιοπιστία και συνέπεια η τήρηση της διαφάνειας και της πληροφόρησης προς κάθε ενδιαφερόμενο. Αν μάλιστα, οι υπηρεσίες αυτές -που σήμερα λειτουργούν ως αυτοτελείς στο Υπουργείο Εσωτερικών ενσωματωθούν -όπως συμβαίνει και σε άλλες χώρες της Ε.Ε.- στις υπηρεσίες του πρωθυπουργού, τότε συμπίπτουν η επίτευξη του σκοπού (διαφάνεια – πληροφόρηση) με το συμβολικό κυβερνητικό πρόσωπο που είναι κι ο θεσμικός εγγυητής κι υπεύθυνος για την τήρησή τους (πρωθυπουργός).
Tα κείμενα και οι ιδέες ποτέ δεν λείπουν η πράξη είναι δυσκολή , μην ξεχνάμε ότι το ΑΣΕΠ ,στην αρχική του μορφή ήταν μεν χρονοβόρο άλλα δίκαιο και εμείς αρχίσαμε να το απαξιώνουμε. Νομίζω ότι οι προσλήψεις πρέπει να είναι μέσω μόνο μέσω ΑΣΕΠ και στοχος μας θα είναι να μει΄ώσουμε το χρόνο που απαιτείται για την ολοκλήρωση από προκύρηξη μέχρι πρόσληψη.Επίσης η θεσμική ομάδα πρέπει να ασοληθεί και με τις αμέτρητες τοποθετήσεις σε νομαρχιακό και τοπικό επίπεδο διότι οι ισχυροί τοπικά του κόμματος θα βάλουν τους κολλητούς τους , μια ιδέα είναι ένα μικρό ΑΣΕΠ στο επίπεδο του διορισμένου περιφεριάρχη με εκπρόσωπο από τα κεντρικά του κόμματος διαφορετικά θα δούμε πάλι στελέχη τα οποία αποδεδειγμένα μας έκαναν ρεζίλι στο παρελθόν .Όταν λέμε αξιοκρατία πρώτα πρέπει να ξεκινά από το <>.
Είχα ετοιμάσει ένα κείμενο για την κατάργηση των πελατειακών σχέσεων και σας το παραθέτω αυτούσιο:
Στα 5,5 τελευταία χρόνια αναβίωσε μια πολιτική η οποία καταστρατήγησε τα συνταγματικά δικαιώματα των πολιτών και δη των νέων αναφορικά με αυτό της εργασίας, τα stage από εργαλείο ενεργητικής πολιτικής μείωσης της ανεργίας μετεξελίχθηκαν σε πολιτικό εργαλείο εξαγοράς ψήφων όπως και οι συμβάσεις έργου ή η περίφηση συνέντεξη στα πλαίσια του επίπλαστου νεοφιλελευθερισμού-ατομικισμού και οι έχοντες την εξουσία λειτουργώντας φεουδαρχικά τοποθετούσαν σε αυτές τις θέσεις τους ίδιους εδώ και τόσα χρόνια χωρίς ασφάλιση μόνο και μόνο για την περίφημη προσαύξηση που θα τους έδινε σε διαγωνισμούς μορίων τον ποθούμενο διορισμό στο δημόσιο αγνοώντας επιδεικτικά τους υπόλοιπους άνεργους Έλληνες, η συνήθης διαδικασία ήταν και είναι η αποστολή της κάρτας ανεργίας στα πολιτικά γραφεία.
Παράλληλα και παρά τις ελλείψεις θέσεων στο δημόσιο διεξήχθη μόλις ένας γραπτός διαγωνισμός ο οποίος πριμοδοτούσε κατάφορα τις ειδικές θέσεις τριτέκνων και πολυτέκνων με ελάχιστες γενικές θέσεις, την ίδια στιγμή γινόταν και γίνονται σιωπηρές μετατάξεις κυρίως στο υπ.οικονομικών χωρίς να υπάρχουν τα απαραίτητα προσόντα ή κενές οργανικές θέσεις παρά μόνο η <> του υπουργού.
Σαν Έλληνες πολίτες με έννομο συμφέρον σας καλούμε να σταθείτε αρωγός, ζητούμε την κατάργηση των stage, την ισχυροποίηση του Α.Σ.Ε.Π., την είσοδο στο δημόσιο αποκλειστικά με ετήσιο γραπτό διαγωνισμό και συνέντεξη μόνο για το ειδικό επιστημονικό προσωπικό, την ενεργοποίηση του Σ.τ.Ε. για την εξέταση μίας προς μία όλων των μετατάξεων ως προς τη νομιμότητα και ουσία αυτών της τελευταίας 5ετίας και δη των 3 τελευταίων μηνών
Σας καλούμε να γίνεται φορέας ανάδειξης των θέσεών μας ως καίριου ζητήματος, το οποίο αν και θεωρείται ζήτημα <> είναι αυτό που διαβρώνει τα θεμέλια της δημοκρατίας και ευνομούμενης πολιτείας-ισονομίας των πολιτών λειτουργώντας ως πολλαπλασιαστή ισχύος για την επαναθεμελίωση των αρχών της νομιμότητας, της λογοδοσίας, της ισονομίας, της διαφάνειας και της δημοσιότητας.
Οι προτεινόμενοι στόχοι είναι εφικτοί, αν και θα προκύψουν διάφορα προβλήματα στην πορεία της υλοποίησής τους. Το στοίχημα μπορεί να κερδηθεί αν υπάρχει η βούληση και μόνο αυτή.
H N.Δ φευγει με ”κατεβασμενο το κεφαλι”. Αυτο κατα γενικη ομολογια, αλλα και του ιδιου (ακομα) πρωθυπουργου. Η ”επανιδρυση του κρατους” εμεινε σε καποιο ”σουβλατζιδικο” και σε καποια χαρτια.. και σε λογια..λογια.. Ο προεδρος του ΠΑΣΟΚ γνωριζει πολυ καλα οτι αλλα λαθη δεν΄”χωρανε”. Οπως γνωριζει (ειμαι βεβαιος) το τι πρεπει να γινει, αμεσα, οχι με μεγαλη πιστωση χρονου απο τους πολιτες.. Πιστευω επισης οτι ο κος Παπανδρεου ειναι αρκετα ”μπροστα” σε ιδεες αναφορικα με την διακυβερνηση της χωρας. Ας φροντιση, συνεπως, αυτος και το επιτελειο του να μην ”πονεσει” αλλο η υπεροχη χωρα μας. Εμεις, οι πολιτες, θα παλεψουμε για την αυτοδυναμια του ΠΑΣΟΚ. Αυτο, σε συνεχεια θα παλεψει για την ”αυτοδυναμια” της Ελλαδος? Θα δουμε.. Η καθαροτητα, η τιμιοτητα, το καλο επικοινωνιακο, και η ανιδιοτελεια ειναι βασικα, αλλα και απαραιτητα ”συστατικα”. Εμπρος λοιπον για την ΝΙΚΗ.
Δύο κίνδυνοι πρέπει να ξεπερασθούν. Να μην υπάρχει δημοσίευση απόφασης που αφορά σε αίτημα του πολίτη, χωρίς τη συγκατάθεσή του, ωστε το ζητούμενο της διαφάνειας να είναι ο έλεγχος της δημόσιας διοίκησης από τον πολίτη και όχι έμμεσα ο έλεγχος του ενός πολίτη από τον άλλο και φυσικά να υπάρξει μέριμνα ωστε να μην προκύψουν προβλήματα προσωπικών δεδομένων που θα ακύρωναν το όλο εγχείρημα.
Δεύτερο, να μην μετατραπεί ο έλεγχος σε νομιμοποίηση των αποφάσεων, αφού η αιτιολογία των αποφάσεων των διοιηκητικών υπηρεσιών μπορεί έντεχνα να διατυπώνεται έτσι που να είναι πάντα αποδεκτή
Και κάτι ακόμα. Τίποτα δεν θα πετύχουμε αν αφήσουμε αυτούς που εκπροσωπούν μέσα στο κίνημα πρακτικές που προσπαθούμε να ξεχάσουμε, να δράσουν ανεξέλεγκτα. Και αυτό πρέπει να είναι πολιτική και αδιαπραγμάτευτη απόφαση, γιατί αν νομίζουμε ότι θα τη λύσουμε μόνο με τη διαβούλευση με τον πολίτη, θα έχουμε χάσει το τραίνο
Για να είναι ουσιαστική και αποτελεσματική η διαβούλευση με τον πολίτη θα μπορούσε να έχει την μορφή ενός δημοψηφίσματος, όπου θα εκτίθενται τα υπέρ και κατά της πράξης επιχειρήματα και μετά από μια συζήτηση θα καλείται ο πολίτης να ψηφίσει υπέρ ή κατά της πράξης. Διαφορετικά πολύ φοβάμαι ότι η διαβούλευση θα εκφυλιστεί σε έναν διάλογο στον οποίο θα εκτίθενται απόψεις αλλά δεν θα υπάρχει καμιά εγγύηση ότι θα εισακούονται έστω και σε κάποιο βαθμό.
“Γι’ αυτό και θα πρέπει να είναι αναγκαία στην αιτιολογία των πράξεων η ρητή αναφορά στη διενεργηθείσα διαβούλευση, με συγκεκριμένα στοιχεία-παραδείγματα (αντίκρουση θέσεων και επιχειρημάτων όπου χρειάζεται και ρητή επισήμασνη τυχόν υιοθετήσεων ή τροποποιήσεων της αρχικής πρότασης που προήλθαν κατόπιν της διαβούλευσης).”
και “Κατά τη δημοσίευση των αποφάσεων και κατά τρόπο πάγιο να αναφέρονται από κάτω τα δικαιώματα που έχουν οι πολίτες με βάση το Νόμο, για τυχόν αμφισβήτηση στην εκδοθείσα πράξη. (προθεσμίες κλπ)”
Είναι δύο πολύ σημαντικές παρατηρήσεις. Η μέθοδος της διαβούλευσης μας έχει απασχολήσει αρκετά στις συναντήσεις των Εθελοντών για τη Διαφάνεια. Τόσο η ρητή αναφορά όπως την περιγράφεις όσο και η συνεχής υπόμνηση των νέων δικαιωμάτων συντείνουν, μαζί με πολλά άλλα, στη λογική μιας ολοκληρωμένης ενσωμάτωσης της ανοικτής δημόσιας διαβούλευσης στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Ακόμα, είναι αναγκαία η αυστηρή καθιέρωση προθεσμιών εντός των οποίων θα είναι υποχρεωτική η ανάρτηση στις ιστοσελίδες καθώς (σκόπιμες ή όχι) καθυστερήσεις μπορούν να είναι πολύ καθοριστικές για την ίδια τη σημασία και το σκοπούμενο δημόσιο όφελος της δημοσίευσης. Φυσικά θα πρέπει να προβλεφθούν και συγκεκριμένες (κατά βάση πειθαρχικές) κυρώσεις για την παράλειψη τήρησης των ανωτέρω υποχρεώσεων από τους αρμοδίους (οι οποίοι και θα πρέπει με λεπτομέρεια και ακρίβεια να προκύπτουν και να μην έχουμε την κλασική στο ελληνικό κράτος “έλλειψη αρμοδιότητας”).
Οι προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για τη διαφάνεια αποτελούν ένα σημαντικό βήμα για την πρόοδο του πολιτικού μας συστήματος γενικά και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς του. Θα βοηθήσουν στην εμπέδωση ενός μεγαλύτερου βαθμού εμπιστοσύνης της κοινωνίας στον τρόπο λειτουργίας των θεσμών, κάτι όμως που θα απαιτήσει ένα χρονικό διάστημα κατά το οποίο και θα λειτουργήσει επί της ουσίας η όλη μεταρρύθμιση.
Μια πρώτη παρατήρηση είναι πως η απλή υποχρέωση διαβούλευσης ίσως δεν είναι αρκετή αφού θα μπορεί κάλλιστα να μετατραπεί σε ένα απλό διαδικαστικό στάδιο, ύστερα από το οποίο θα είναι επιτρεπτή η έκδοση κάθε πράξης. Γι’ αυτό και θα πρέπει να είναι αναγκαία στην αιτιολογία των πράξεων η ρητή αναφορά στη διενεργηθείσα διαβούλευση, με συγκεκριμένα στοιχεία-παραδείγματα (αντίκρουση θέσεων και επιχειρημάτων όπου χρειάζεται και ρητή επισήμασνη τυχόν υιοθετήσεων ή τροποποιήσεων της αρχικής πρότασης που προήλθαν κατόπιν της διαβούλευσης).
Κατά τη δημοσίευση των αποφάσεων και κατά τρόπο πάγιο να αναφέρονται από κάτω τα δικαιώματα που έχουν οι πολίτες με βάση το Νόμο, για τυχόν αμφισβήτηση στην εκδοθείσα πράξη. (προθεσμίες κλπ)